ABC surowców zielarskich cz.1

22 października, 2009 / by 

ABC SUROWCÓW ZIELARSKICHŚwiat roślin, to niezwykle barwna gama surowców dostarczanych do organizmów chomików pod postacią ziół, które to – w drodze przyswajania – wzbogacają je w odpowiednie substancje.
I są one jednym z istotnych czynników warunkujących i składających się na zachowanie odpowiedniego poziomu zdrowia gryzonia. Zioła mają znaczenie nie tylko w dodawaniu organizmowi wybranych substancji, lecz również są czynnikiem, dzięki któremu można leczyć i zapobiegać chorobom u naszych chomików. Zawierając w sobie odpowiednie związki chemiczne pobudzają one w naturalny sposób mechanizm obronny organizmu gryzonia, a także mają wpływ na jego metabolizm.

Urozmaicając podstawę żywienia gryzonia kupujemy gotowe już tego typu pokarmy, bądź tez też sami rozglądamy się za odpowiednimi roślinkami. Wobec zainteresowań właścicieli tematem surowców zielarskich przeznaczonych do spożycia przez chomiki, warto zacząć od wprowadzenia podstawy wiedzy na temat – roślin zielarskich.

Krótka charakterystyka

Łodygi, liście, korzenie – te trzy narządy, to podstawa budowy roślin, które noszą nazwę organowców. Wśród nich możemy wyróżnić rośliny zielne ( jednoroczne, dwuletnie, byliny), rośliny drzewiaste, czyli drzewa, krzewy i krzewinki oraz rośliny nasienne, posiadające kwiaty jako organ rozmnażania. Różnią się one długością życia, a co z tym idzie trwałością pędu, sposobem wzrostu, a także cyklem podczas którego się rozwijają. Pomimo tych różnic podsiadają charakterystyczne wymienione części, dzięki którym mogą się rozwijać przeprowadzając procesy niezbędne ich życiu. Jako organy odpowiednich roślin kwiaty, liście, korzenie i pędy stanowią jednocześnie surowiec leczniczy również i z wytwarzanymi owocami oraz nasionami.

Najważniejsze substancje czynne

Specyficzne związki zawarte w roślinach, to ogólnie zwane – substancje czynne. Występują one w niewielkich ilościach, uzależnionych od wieku rośliny, warunków atmosferycznych, a także od sposobu suszenia i przechowywania. Mają dużą aktywność biologiczną, która odżywia, działa zapobiegawczo, leczniczo lub trująco na organizm zwierzęcia. Ich działanie zależy głównie od składu chemicznego występującej substancji, a także jej dawki i sposobu w jaki zostanie zastosowana.
Substancje czynne są w przewadze związkami zapasowymi roślin, niektóre z nich są bardzo trwałe i potrafią długo utrzymywać się w roślinie, inne z kolei bardzo łatwo ulęgają rozpadowi. Wytwarzane są przez indywidualne organy, z których transportowane są do pozostałych części rośliny, gdzie są magazynowane.

Glikozydy

Glikozydy są cząstkami chemicznymi, związkami cukrów prostych lub złożonych połączonych ze związkami niecukrowymi. W swojej budowie są bardzo różne i na ogół są związkami nietrwałymi, które łatwo ulegają rozpadowi. Najczęściej są bezbarwnymi kryształkami, rozpuszczającymi się w wodzie o smaku gorzkim. Wytwarzane są w liściach roślin, skąd transportowane są do korzeni , bądź nasion i owoców, gdzie zostają zgromadzone. Większość z pozostałych niewymienionych tu glikozydów ma właściwości toksyczne.

Flawonoidy

Rozpuszczane w sokach komórkowych roślin są związkami utleniającymi, przez co działają pobudzająco na przemianę materii. Występują pod postacią żółtego barwnika zawartego w soku kwiatów oraz liści. Wiele z nich rozpada się pod wpływem światła i traci swoje odcienie. Surowce, w których występują flawonoidy to m.in. kwiaty rumianku, ziela bratka polnego.

Antocyjany

Podobnie jak flawonoidy są barwnikami . Ich gama kolorów to zakres odcieni od błękitnego, po szafirowy, fioletowy, aż do czerwonego, przez co nadają kolory kwiatom, owocom, liściom i korzeniom ( np. kwiatom chabra bławatka ). I tak jak flawonoidy znajdują się pod rozpuszczona postacią w soku komórkowym , tu kwiatów i owoców, a czasami nawet w liściach i korzeniach. Zarówno antocyjany jak i flawonoidy wobec podobieństw mają również i podobne właściwości, działając rozkurczowo, moczopędnie, dezynfekująco.

Saponiny

Swój początek biorą w liściach, skąd odkładane są pod postacią substancji zapasowych najczęściej w podziemnych częściach roślin. Często występują także w kwiatach, liściach i łodygach. Działają wykrztuśnie, moczopędnie. Zawierają je m.in. nagietek lekarski i soja. Większość z tych związków chemicznych, jest substancjami trującymi.

Garbniki

Występują w roślinach bardzo często, wytwarzane przez tkankę miękiszową. Mają zdolność łączenia się z cząsteczkami białka, przez co ścinając np. białka bakterii i mikroorganizmów działają bakteriobójczo. Oprócz tego działanie garbników stosuje się wewnętrznie przy biegunkach, a zewnętrznie jako środek w schorzeniach skórnych ( ropnie, trudno gojące się rany). Znajdują się one w znacznych ilościach w korze drzew ( dąb, wierzba), w liściach i owocach ( orzech włoski ), korzeniach i kłączach ( rdest ptasi). Są stosunkowo trwałe, dzięki czemu ich zawartość zmienia się niewiele podczas suszenia i przechowywania.

Śluzy

Te wielocukry są bezpostaciowe, znajdują się w korzeniach, liściach i kwiatach. W skórkach nasionek wielu roślin stanowią substancje zapasowe. Działają kojąco, powlekająco i są przez to stosowane w stanach zapalnych błon śluzowych.

Pektyny

To bezazotowe związki organiczne, które są bardzo podobne do śluzów, w skład ich bowiem wchodzą również wielocukry. Najwięcej z pektyn mają w sobie owoce m.in. jabłoni i malin, wstępują one również w korzeniach roślin. Są stosowane jako środki przeciwkrwotoczne i jak np. liście maliny przeciw biegunkowo.

Olejki eteryczne

Mieszaniny złożonych węglowodorów, z których jeden nadaje charakterystyczny zapach, poprzez dominację. Mają silny aromatyczny zapach, są bardzo lotne, wrażliwe na działanie światła oraz powietrza. Wytwarzane są zarówno w liściach, kwiatach, owocach, korzeniach, jak i kłączach roślin. Magazynowane w specjalnych organach wydzielniczych. Olejki eteryczne w dużych dawkach są trujące, małych dawkach działają przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, pobudzają system trawienny. Szkodliwy olejek znajduje się m.in. w roślinach gatunku sosnowatych ( jodła, sosna, modrzew itd.)

Witaminy

Związki organiczne, które są niezbędne do prawidłowego przebiegu wszystkich procesów życiowych chomika. Znajdujące się w roślinach witaminy stanowią odpowiednie uzupełnienie ich dawki w organizmie gryzonia.

Mikro i makroelementy

Te z kolei nieorganiczne związki organizm chomika potrzebuje w zależności od poziomu, a także i ilości w jakiej występują. W roślinach są składnikami śladowymi, występują bowiem w bardzo małych ilościach, jednak wpływają na odpowiedni poziom zdrowia gryzonia.

Zobacz również

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *